Jo and books

Η συλλογή διηγημάτων της Μαριάνα Ενρίκεζ είναι ένα βιβλίο που σου μένει — όχι απαραίτητα γιατί το λατρεύεις από την πρώτη σελίδα, αλλά γιατί σε στοιχειώνει με τον πιο σιωπηλό, υποδόριο τρόπο.

Η Ενρίκεζ συνδυάζει το κοινωνικό με το υπερφυσικό — φτώχεια, βία, αδικία στην Αργεντινή, αλλά μέσα από τον φακό του τρόμου, του αλλόκοτου και του ανεξήγητου. Τα διηγήματα δεν είναι εύκολα — ούτε άνετες ιστορίες.

Αυτό το κάτι παράξενο, το αλλόκοτο που διατρέχει τις σελίδες, κουβαλάει μαζί του ανησυχία: το καθημερινό γίνεται τρομακτικό.

Δεν έχει ήρωες, δεν έχει λύτρωση — έχει φωνές, γυναίκες και φωτιά!

Βέβαια μιλάμε για συλλογή διηγημάτων, δεν μπορεί κανείς να περιμένει να είναι όλα ισοβαρή. Κάποια είναι πιο δυνατά από κάποια άλλα, όλα όμως αναβλύζουν έναν αρχέγονο τρόμο, εν πολλοίς ανεξήγητο.

Προσωπική επιλογή της συγγραφέως, εικάζω, να κλείνει τις ιστορίες χωρίς να τις ολοκληρώνει, αφήνοντας υπονοούμενα. Μια επιλογή που εμένα με χάλασε λίγο, ψέματα δε θα πω. Ένιωσα πως κάτι μου έλειψε, κάπως δεν είχα όλα τα κομμάτια του παζλ στη διάθεσή μου.

Η συλλογή δεν είναι “ολοκληρωμένο” αφήγημα με σαφή αρχή, μέση και τέλος. Ακόμα και τα μεμονωμένα διηγήματα στερούνται αυτής της γραμμικής αφήγησης. Οι χαρακτήρες δεν είναι πάντα συμπαθείς ή χαρακτηριστικά σχηματισμένοι όπως σε πιο συμβατικές ιστορίες.

Αν έπρεπε να διαλέξω κάποια από τα πιο δυνατά σημεία, αυτά θα ήταν η γειτονιά που έχει σταματήσει να είναι αυτό που κάποτε ήταν και «κοιτάζει» αυτή την πτώση μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας που προσπαθεί απλώς να “κρατηθεί”. Η ίδια γειτονιά – παραγκούπολη που εμφανίζεται και λίγο παρακάτω, πλήρως κατεστραμμένη, αναζητώντας τη σωτηρία σε εφήμερους αγίους που βγήκαν από το σκοτεινό ποτάμι της, μια μορφή του κακού τόσο τρομακτική όσο και απροσπέλαστη.

Ο τρόπος επίσης που η Ενρίκεζ μιλάει για γυναίκες, για τα όρια που τους επιβάλλονται — όχι “δια της φωνής” αλλά “δια της σιωπής, δια της απουσίας”. Γυναίκες, οι αφανείς ήρωες και τα μεγάλα θύματα αυτών των διηγημάτων.

Εν κατακλείδι, είναι από αυτά ταβιβλία που μετά από λίγο ίσως να μην τα θυμάσαι.Τα νιώθεις όμως να ανασαίνουν μέσα σου, λίγο πριν σβήσει η φωτιά.

Δεν είναι άλλο ένα καλόκαρδο βιβλίο, δε σε γεμίζει ζεστασιά, δεν είναι ο μαγικός ρεαλισμός της Αλιέντε, του Μαρκές, του Γιόσα. Είναι ένας άλλος, καινούργιος, πιο ωμός, πιο καυτός. Είναι και πιο διαχρονικός; Θα φανεί στην πορεία…