Jo and books

Λένε πώς οι αναγνώστες ζουν τόσες ζωές όσες και τα βιβλία που διαβάζουν. Κατά τη γνώμη μου αυτό είναι περίπου αληθές. Οι αναγνώστες ζούμε τόσες ζωές όσες και τα βιβλία που έχουν την ικανότητα να μας παρασύρουν στην αφήγησή τους. Αυτό δεν είναι δεδομένο και δεν είναι κοινό για όλους. Η ζωντανή αφήγηση που σε εγκλωβίζει μέσα της, η ιστορία που σε κάνει να την ακολουθείς, τα βιβλία που σου θυμίζουν γιατί έγινες αναγνώστης είναι λιγότερα από αυτά που θα διαβάσεις, είναι όμως ο λόγος που διαβάζεις.

Αυτό μου συνέβη με το Να την προσέχει. Αυτό το βιβλίο με γύρισε πίσω σε πιο αγνά χρόνια, τότε που το κάθε βιβλίο ήταν ένα παράθυρο σε έναν καινούργιο κόσμο. Με ταξίδεψε με τρόπους που είχα ξεχάσει ότι υπήρχαν. Γιατί αυτό το βιβλίο σκόραρε ψηλά σε όλα τα αντικειμενικά κριτήρια της καλής λογοτεχνίας (ναι, υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια) και ταυτόχρονα διέγειρε και το καθαρά υποκειμενικό μου κριτήριο, αλλά θα φτάσουμε κι εκεί.

Ο Μίμο Βιταλιάνι ζει τις τελευταίες του ώρες. Ηλικιωμένος, κατάκοιτος, στο μοναστήρι που επέλεξε να αποσυρθεί για έναν και μόνο λόγο, για να την προσέχει.

Η τριτοπρόσωπη αφήγηση από την οπτική γωνία του ηγούμενου που του παραστέκεται σε αυτές τις τελευταίες ώρες εναλλάσσεται με την αφήγηση του ίδιου του Μίμο που αναπολεί τα χρόνια που πέρασαν. Κυρίως όμως αναπολεί την Βιόλα Ορσίνι. Τη γυναίκα που καθόρισε τη ζωή του.

Ο Μίμο γνώρισε την Βιόλα όταν ήταν 12 χρόνων. Ο Μίμο ήταν καχεκτικός, σχεδόν ορφανός, μεγάλωνε με έναν σχεδόν θείο του, που τον εκμεταλλευόταν. Η Βιόλα ήταν μια Ορσίνι, μέλος της πιο πλούσιας οικογένειας της περιοχής, ήταν έξυπνη, όμορφη, χαρισματική. Η σχέση τους ήταν κοντινή, αλλά πάντα πλατωνική. 

Μεγαλώνοντας ο Μίμο, φάνηκε το δικό του χάρισμα. Ο Μίμο έβλεπε μέσα στην πέτρα, μπορούσε να βγάλει από μέσα της μεγάλα έργα. Αυτό κι έκανε. Σε μια πορεία δύσκολη, σχεδόν τραγική, ο Μίμο έγινε μεγάλος γλύπτης. Έφτιαξε αριστουργήματα, συνεργάστηκε με το Βατικανό, έγινε πλούσιος.

Η Βιόλα εγκλωβίστηκε στις επιταγές της εποχής που περιόρισαν το ελεύθερο πνεύμα της. Έμεινε πίσω, εκείνη που θα μπορούσε να πάει τόσο μπροστά. Ακόμα κι έτσι όμως, η Βιόλα καθόρισε τη ζωή του Μίμο, από την πρώτη, μέχρι την τελευταία μέρα.

Σε δύσκολα χρόνια για την Ιταλία και τον κόσμο, ο Μίμο παρασύρθηκε από τον πλούτο και την δύναμη. Συνεργάστηκε με το καθεστώς του Μουσολίνι, χωρίς να συμφωνεί ή να διαφωνεί, απλά γιατί το καθεστώς πλήρωνε καλά για τα έργα του. Ο Μίμο δεν ήταν άγιος, ήταν άνθρωπος, με ελαττώματα και περιορισμούς. Ήταν η Βιόλα αυτή που του έδωσε την δύναμη και την ώθηση να τους ξεπεράσει.

Αυτή η δύναμη δημιούργησε την Πιετά του Βιταλιάνι, ένα έργο μοναδικό, αριστουργηματικό, που έκρυβε όμως ένα τεράστιο μυστικό. Ένα μυστικό τόσο επικίνδυνο, τόσο αιρετικό, που το Βατικανό επέλεξε να την κρύψει.

Μια ιστορία τόσο ζωντανή, τόσο τρυφερή, τόσο αληθινή… Οι δύο ήρωες, αλλά και όσοι τους περιέβαλαν, σαν ένας χορός αρχαίου δράματος, τόσο σύγχρονος όμως.

Ένα βιβλίο που ξυπνάει τις αισθήσεις, όπως μόνο η καλή λογοτεχνία μπορεί να το κάνει.