Jo and books

Η νουβέλα Λούντβιχ – Σιδερόφρακτο Παράθυρο του Κλάους Μαν είναι μια ατμοσφαιρική, εσωτερική και ψυχογραφική περιγραφή των τελευταίων ωρών στη ζωή του Λουδοβίκου Β της Βαυαρίας. Ξεκινάει τον Ιούνιο του 1886, λίγο πριν τον θάνατο του για να τελειώσει με αυτόν.

Ποιος ήταν όμως ο Λουδοβίκος Β’ της Βαυαρίας;

Ο Λουδοβίκος Β’ (1845 – 1886) της Βαυαρίας ήταν μια από τις πιο γοητευτικές και μυστηριώδεις προσωπικότητες, σίγουρα του 19ου αι. αλλά ίσως και ολόκληρης της ευρωπαϊκής ιστορίας. Και θείος του «δικού μας» Όθωνα, να τα λέμε κι αυτά.

Στα 18 του βρέθηκε βασιλιάς της Βαυαρίας, ένας νεαρός εξαιρετικά μορφωμένος, βαθιά εσωστρεφής και με μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική φλέβα. Μέσα από την πολιτική του στάση, την αρχιτεκτονική, την τέχνη, προσπάθησε να αναβιώσει έναν ιπποτικό κόσμο, που τον φανταζόταν ιδανικό, αρκετά μακριά από την σκληρή μεσαιωνική πραγματικότητα.

Ο Λουδοβίκος ήταν ο απόλυτος προστάτης του Βάγκνερ. Τον θαύμαζε με έναν τρόπο σχεδόν μυστικιστικό, χρηματοδότησε το έργο του, του αποπλήρωσε τα χρέη και τον προστάτεψε από τις ίντριγκες. Μέχρι που αυτή η φιλία άρχισε να μαραίνεται μετά τον γάμο του Βάγκνερ. Μαράθηκε, γεγονός που πλήγωσε ιδιαίτερα τον βασιλιά, αλλά δεν ξεριζώθηκε ποτέ καθώς η επικοινωνία τους διακόπηκε μόνο μετά τον θάνατο του Βάγκνερ. Ήταν αυτή η σχέση αυστηρά πλατωνική; Οι σύγχρονοί τους πάντως δεν το πίστευαν…

Ο Λουδοβίκος επίσης είχε μια σχέση λατρείας με την ξαδέρφη του, την Ελισάβετ της Αυστρίας, τη γνωστή αυτοκράτειρα Σίσσυ. Η δική τους η σχέση έμεινε πλατωνική και η σχέση του Λουδοβίκου με την αδελφή της, τη Σοφία, ας πούμε πως δεν ήταν ότι πιο φυσιολογικό είδε ο 19ος αι.

Το 1886 κηρύχθηκε ανίκανος να κυβερνήσει ύστερα από μια αμφισβητούμενη διάγνωση ψυχικής ασθένειας από γιατρούς που… δεν τον είχαν εξετάσει προσωπικά. Πολλοί θεωρούν ότι ήταν πολιτική ανατροπή.

Πεθαίνει την ίδια χρονιά, στα 40 του, στη λίμνη Στάρνμπεργκ μαζί με τον ψυχίατρό του.

Βρέθηκαν και οι δύο νεκροί στα ρηχά.

Στη σύγχρονη ιστοριογραφία υπάρχει μεγάλη συζήτηση: ήταν πραγματικά τρελός ή απλώς ένας ονειροπόλος μονάρχης σε μία εποχή που δεν συγχωρούσε τους ονειροπόλους;

Το βιβλίο

Το Σιδερόφρακτο Παράθυρο αναφέρεται κυριολεκτικά σε κάγκελα στο παράθυρο του δωματίου του Λουδοβίκου, που τον κάνουν να αισθάνεται φυλακισμένος — και συμβολικά δείχνει τον εγκλεισμό του μέσα στην ιδεατή εικόνα του βασιλιά αλλά και του καλλιτέχνη.

Γιατί ο Κλάους Μανν, γράφοντας για τον Λουδοβίκο, γράφει για τον ίδιο του τον εαυτό.

Ο Μαν βλέπει στον Λουδοβίκο μια φωνή που αντικατοπτρίζει πτυχές της δικής του ζωής: την αίσθηση αποξένωσης, της συγκρούσηςμε την εξουσία, αλλά και το βάρος της ανυπέρβλητης παρακαταθήκης.

Επιπλέον, ο Κλάους Μαν ήταν ομοφυλόφιλος κι αυτός θεωρείται ο κύριος λόγος που τον ώθησε να ασχοληθεί με τον Λουδοβίκο. Ήθελε να ασχοληθεί με ένα άλλο ιστορικό πρόσωπο, επίσης γνωστό για την ομοφυλοφιλία του.

Στη νουβέλα εξετάζει έντονα τη σχέση του Λουδοβίκου με τον Βάγκνερ, μια σχέση που οι σύγχρονοι τους δεν πίστευαν ότι είναι αυστηρά πλατωνική. Μια σχέση που ξεκίνησε όταν ο μουσικός ήταν 51 και ο βασιλιάς ήταν μόλις 19 χρονών. Ο Λουδοβίκος αποπλήρωσε όλα του τα χρέη, του έδωσε τεράστιες επιχορήγησεις και του παραχώρησε ακίνητη περιουσία, ενώ οι εκδηλώσεις λατρείας και από τις δύο πλευρές ήταν χωρίς προηγούμενο.

Εξετάζει επίσης τη σχέση του Λουδοβίκου με την ξαδέρφη του, την Ελισάβετ της Αυστρίας, τη γνωστή αυτοκράτειρα Σίσσυ. Μια σχέση λατρείας, η μοναδική του φίλη σ’ όλη του τη ζωή.

Και φυσικά τον θάνατο του για τον οποίο τίποτα δεν είναι ξεκάθαρο. Βλέπετε το 1886 κηρύχθηκε ανίκανος να κυβερνήσει ύστερα από μια αμφισβητούμενη διάγνωση ψυχικής ασθένειας από γιατρούς που δεν τον είχαν εξετάσει καν! Αποσύρθηκε με συνοδεία γιατρών στο ανάκτορο του Μπεργκ και βρέθηκε νεκρός στη λίμνη μαζί με τον επιβλέποντα ψυχίατρό του. Τι συνέβη εκεί; Άραγε ήταν ο βασιλιάς που ήθελε να πεθάνει και στην πορεία έπνιξε και τον γιατρό ή κάτι άλλο;

Δε θα μάθουμε ίσως ποτέ, αλλά ήταν ωραίος αυτός ο φόρος τιμής σε μια από τις πιο γοητευτικές και μυστηριώδεις προσωπικότητες του 19ου αι.