Jo and books

📖 Το αλφάβητο της σιωπής
✍🏽 Ντελφίν Μινουί
✍🏽 μτφρ Κλαιρ Νεβέ
📚 Εκδόσεις Μίνωας

Μερικές φορές απορώ γιατί δεν έχουμε ακούσει αρκετά για κάποια βιβλία. Αυτή είναι μία από αυτές τις φορές.

Η Ντελφίν Μινουί είναι γαλλίδα δημοσιογράφος που ζει κι εργάζεται στην Κωνσταντινούπουλη ως ανταποκρίτρια της Le Figaro. Με την ιδιότητά της προστατεύεται μεν από το καθεστώς της γειτονικής χώρας, αλλά δε μένει αμέτοχη. Η πρώτης της εμφάνιση στις ελληνικές μεταφράσεις ήταν με το Συλλέκτες Βιβλίων στη Νταράγια (που επίσης κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωα) το οποίο ήταν μια δημοσιαγραφικού τύπου περισσότερο απεικόνιση των γεγονότων στη Συριακό προάστιο της Δαμασκού όπου μια παρέα ξεκίνησε να συλλέγει χιλιάδες βιβλία από τα χαλάσματα των βομβαρδισμένων σπιτιών δημιουργώντας μια υπόγεια δανειστική βιβλιοθήκη. Η πράξη αυτή, φαινομενικά ασήμαντη, ήταν άλλη μία έκφραση αντίστασης στο καθεστώς μέσω της γνώσης, και η γνώση οδηγεί στην ελευθερία.

Στο Αλφάβητο της Σιωπής, η Ντελφίν Μινουί καταπιάνεται πάλι με το θέμα της γνώσης, της παιδείας, της δημοκρατίας. Η Μινουί είναι υπέρμαχος του ότι η γνώση δημιουργεί ελεύθερους πολίτες. Μια άποψη που έχει ισχυρή βάση, αρκεί να δούμε πώς ένα από τα πρώτα πράγματα που κάνουν τα απολυταρχικά καθεστώτα είναι να παρεμβαίνουν στην παιδεία, είτε μέσω της απομάκρυνσης των απανταχού αντιφρονούντων εκπαιδευτικών, είτε μέσω της παρέμβασης στο πρόγραμμα σπουδών (ειδικότερα στα κοινωνικά μαθήματα αλλά όχι μόνο).

Ο Γκιοκτάι και η Αϊλά, ένα ζευγάρι Πανεπιστημιακών που ζουν στην Κωνσταντινούπουλη με τη μικρή τους κόρη, εμπλέκονται στη δίνη του καθεστώτος Ερντογάν όταν ο Γκιοκτάι υπογράφη μια δήλωση υπέρ της Ειρήνης. Σχεδόν αμέσως συλλαμβάνεται και φυλακίζεται μέχρι τη δίκη του. Η Αϊλά μένει μόνη της, προσπαθώντας να προστατέψει την κόρη τους, να δώσει κουράγιο στον άντρα της, να παλέψει για την απελευθέρωσή του. Παρόλη την αρχική της δυσπιστία απέναντι στη χρησιμότητα τέτοιων ενεργειών, σταδιακά κι όσο αντιλαμβάνεται ότι η ελευθερία έχει κόστος, μπαίνει και η ίδια στη διαδικασία της αντίστασης απέναντι στο καθεστώς. Την ίδια στιγμή, η Κωνσταντινούπολη φλέγεται.Τρομοκρατικές επιθέσεις, τα γεγονότα στο πάρκο Γκεζί, οι εκλογές που οδήγησαν τον Ιμάμογλου να καταλαμβάνει τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης (θυμίζω και τα γεγονότα του 2022 μετά την εκλογή του), οι εκκαθαρίσεις εκπαιδευτικών, όλα αυτά περνάνε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, με μια αφήγηση που ενώ είναι απλή καταλήγει εξαιρετικά δυνατή.

Γενικά, νιώθω πώς δεν μπορώ να είμαι αντικειμενική με το βιβλίο, γιατί με άγγιξε τόσο πολύ συναισθηματικά, που είμαι σίγουρη πώς έχω παραβλέψει όλα τα τυχόν προβληματικά σημεία. Και να σας πω και κάτι; Δεν πειράζει! Η αξία μερικές φορές είναι στο μήνυμα, όχι στον τρόπο. Και το μήνυμα που θέλει να περάσει η Μινουί είναι αυτό: Προστατέψτε τον δάσκαλο, διαφυλάξτε τη γνώση, παλέψτε για την ελευθερία.

Μπορεί στην Ελλάδα να μην αντιμετωπίζουμε την κατάσταση στην πλέον κραυγαλέα μορφή της όπως οι γείτονές μας, αυτό όμως δεν αλλάζει πώς κι εμείς σήμερα αντιμετωπίζουμε πολιτειακά προβλήματα, με τη δημοκρατία να νοσεί, με την ελευθερία να διακυβεύεται, με την παιδεία να βάλλεται από παντού. Είναι στο χέρι μας να την υπερασπιστούμε. Κι αν δεν είναι πολλά αυτά που μπορούμε να κάνουμε, αν μη τι άλλο μπορούμε, ακόμα τουλάχιστον, να διαβάζουμε, να ενημερωνόμαστε, να αποκτούμε γνώσεις.

Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, οι μεγαλύτεροι επαναστάτες δεν γεννήθηκαν για να επαναστατήσουν. Έρχεται όμως μια στιγμή στη ζωή των ανθρώπων που μπορούν να επιλέξουν αν θα παραμείνουν απαθείς στον καναπέ του, υπερασπιζόμενοι την ήρεμη ζωούλα τους ή αν θα ξεσηκωθούν. Κι αρκεί πάντα μια μικρή σπίθα για να ανάψει η φωτιά!

Αυτά τα λίγα λοιπόν, αν βρείτε το βιβλίο, διαβάστε το!

Στο ενδιάμεσο, δείτε και και τη σελίδα του BookJournal μου: